Retratu moris iha Maumura: Estuda iha eskola aat, lao kilometru 6 ba tratamentu saude Featured

By Julia da Costa Fevereiru 19, 2026 181
Kondisaun Eskola Filial Dugahau ne’ebé lokaliza iha aldeia Mausuka, Suku Maununu, Postu Administrativu Ainaro, Munisipiu Ainaro.FOTO: INDEPENDENTE. Kondisaun Eskola Filial Dugahau ne’ebé lokaliza iha aldeia Mausuka, Suku Maununu, Postu Administrativu Ainaro, Munisipiu Ainaro.FOTO: INDEPENDENTE.

KADA dader, labarik sira iha aldeia Mausuka, Suku Maununu, Postu Administrativu Ainaro, Munisipiu Ainaro,lao ba sira-nia edifisiu eskola ne’ebé didin ho kalen metade de’it no bainhira iha tempu udan monu rai, udan-been sulin mós tama iha eskola laran.

Iha eskola ne’ebé hanaran Eskola Filial Dugahau ne’e iha sala tolu ne’ebé durante ne’e sai fatin ba estudante na'in 85 husi klase dahuluk to'o datoluk halibur no aprende ho ekipamentu ne'ebé mós limitadu.

Xefe Suku Maununu, Valente Ramos, konta “Ami-nia komunidade mak harii rasik eskola ne’e, uza kalen no ai. Maibé ninia kondisaun la merese.Iha tempu udan, bee tama ba eskola laran no labarik sira tenke para estuda. Kadeira no meza iha maibé uitoan, bibluateka mós laiha.”

Manorin sira esforsu tuir kbiit ne’ebé sira iha hodi hanorin estudante sira, maibé fasilidade ne’ebé la sufisiente sai dezafiu boot ida.

Estudante sira tuur hamutuk iha kadeira ne’ebé kloot, hakerek iha kadernu ne’ebé sira iha, no aprende mós hodi adapta an ho kondisaun sala ne’ebé la seguru.

“Fatin la dignu atu halo aprendizajen.Tempu udan dala-ruma sira la eskola tanba kondisaun eskola mak ladi’ak,” dehan Xefe Suku ne’e ba Jornalista Jornal INDEPENDENTE, iha Ainaro, Segunda (16/02).

Kondisaun hanesan mós akontese iha setor saude. Suku Maununo iha de’it sentru saude ida ho enfermeira no parteira ida. Laiha doutor permanente, aimoruk menus, no fasilidade mediku ne’ebé iha dook tebes husi liafuan sufisiente.

“Sentru Saude ne’e mós fasilidade menus, aimoruk menus, fatin atu baixa mós la di’ak,” dehan Xefe Suku ne’e.

Bainhira komunidade sira moras, sira tenke la’o ho distansia ne’ebé dook, kuaze kilometru neen, hodi bele asesu ba fasilidade saude iha Postu Administrativu Ainaro.

Kondisaun estrada ne’ebé liga suku ne’e mós aumenta komunidade nia sofrimentu.Laiha transporte públiku ne’ebé tama tanba kondisaun estrada ne’ebé aat.

"Ami presiza tebes médiku permanente ida iha ne'e. Daudaun ne'e, iha de'it númeru pesoál médiku ne'ebé limitadu, no distánsia ba Postu Ainaro difikulta atendimentu ba pasiente, liu-liu ba inan isin-rua no ferik-katuas sira."

Xefe Suku ne’e hein katak governu, liu-liuMinistériu Edukasaun no Saude, sei halo intervensaun.

Maski moris ho limitasaun, labarik sira-nia hatudu nafatin sira-nia entuziazmu atu aprende no atensaun husi komunidade Maununu hatudu sira-nia determinasaun ne’ebé maka’as atu hadi’a sira-nia futuru.

Sira-nia istória sai ne’e sai hanesan lembransa ida katak asesu ba edukasaun ne’ebé adekuadu no kuidadu saúde sai nafatin luta boot ida ba komunidade sira, liu-liu sira ne’ebé hela iha area rurál iha teritoriu Timor-Leste.

Editor: Jorgino dos Santos

Rate this item
(0 votes)

Independente Digital TV

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« February 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28