Items filtered by date: Abril 2026

DILI: Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) liu hosi Diresaun Servisu Nasionál Kriminal (DSIK) asegura oknum militar ida ho naran inisial EDSP ho rejista ho NUK: 0117/26.PNSIC, husi Komponente Naval fasilita ne’ebé deskonfia hatama motor ilegal ida ho marka RX King mai Timor-Leste.

Published in Nasional

DILI: Autoridade Seguransa, Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL), susesu asegura seguransa iha selebrasaun festa paskoa, ne’ebé la’o ho ambiente hakmatek no estabilidade, iha territóriu Timor-Leste.

Published in Nasional

DILI: Eis Primeiru Ministru no Eis Ministru Saúde, Rui Maria de Araújo, deklara ninia protidaun atu kandidata an ba Prezidente Repúblika iha eleisaun Prezidensial 2027.

Rui hato’o deklarasaun ne’e iha 28 Marsu 2026, iha Delta Nova, Dili.Maski Komisaun Nasionál ba Eleisaun (CNE) seidauk ofisialmente loke ka fó sai rejistu kandidatu sira, diskusaun kona-ba kandidatu potensiál sira hahú mosu ona, no Rui nia naran mós tama iha diskusaun ne’e.

Iha ninia deklarasaun, Rui subliña katak nia iha planu atu kandidata-an nu’udar kandidatu independente, la’ós reprezenta partidu polítiku ruma.

“Ha’u mai hanesan independente.Tanba saida mak independente?tanba Prezidente Repúblika labele leal ba A, B, C, maibé tenke leal ba Estadu Timor-Leste no ba Konstituisaun Repúblika, no ba Povu Timor-Leste,” Rui deklara.

Rui hatete, nia desizaun atu konkore mai husi nia esperiénsia servisu iha Estadu no kontribuisaun ne’ebé nia halo ona durante tempu barak.

Nia hatete, Timor-Leste agora enfrenta situasaun ne’ebé presiza ‘oksijéniu’, hanesan metáfora ba mudansa no reforsu iha governasaun.

“Tanba saida mak ha’u uza ha’u-nia sapeu hanesan mediku? Estadu, nasaun falta kksijeniu, ita presiza lori oksijeniu liu tan ba Estadu ho nasaun ne’e atu bele funsiona ho di’ak,” nia dehan.

Nia mós enfatiza katak lideransa ida tenke iha kapasidade atu admite sala no halo koreksaun, la’ós hamrik iha interes polítiku grupu nian.

Iha ninia deklarasaun ne’e, Rui mós subliña katak sistema semi-presidensial iha Timor-Leste hanesan sistema ne’ebé di’ak tebes atu asegura balansu poder entre orgaun soberanu sira.

Nia refere ba papel importante konstituisaun nian, ne’ebé tuir nia hanoin reflete mós kultura no tradisaun Timor nian, ne’ebé valoriza diálogu no desizaun kolektiva.

 

Ideia ‘Magistratura Influénsia’ no Prezidénsia abertu

Rui introdús mós konseitu ne’ebé nia bolu hanesan ‘magistratura influénsia’, ne’ebé Prezidente uza nia lejitimidade husi povu atu fasilita diálogu entre Parlamentu no Governu.

Nia mós defende ‘prezidénsia abertu’ ka ‘prezidénsia proximidade’, ne’ebé implika kontaktu direta no regular ho povu iha rai laran.

“PR iha obrigasaun atu iha kontaktu regular ho povu iha rai laran, la’os povu iha rai liur,” dehan nia.

Nia hatutan, ninia kandidatura ne’e mosu iha momentu importante ba Timor-Leste, liu-liu ho integrasaun ba ASEAN no papel estratéjiku iha futuru.

“Ha’u sente katak ha’u prontu atu serbi iha konjuntura foun ida ne’e, tanba tempu to’o duni ona no ita presiza lori tan oksijeniu ba ita-nia Estadu,” nia afirma.

 

PR Horta iha direitu konkore

Forum Organizasaun Naun Governamentál Timor-Leste (FONGTIL) konsidera, José Ramos Horta, iha direitu konstitusionál atu konkore fali iha Eleisaun Prezidensiál 2027, maibé organiza sivil ne’e mós akonsella atu nia deskansa no fó oportunidade ba jerasaun foun.

Diretór Ezekutivu FONGTIL, Inocencio de Jesus Xavier hatete, maski lei la limita ninia kandidatura, fator idade no nesesidade renovasaun lideransa tenke sai konsiderasaun importante.

“Ne'e liberdade Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, nian atu kandidata an. Akonsellamentu ba Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, idade ona di'ak liu deskansa, fó tempu ba joven mane no feto sira,” dehan nia, iha nia knar-fatin, Kaikoli, Segunda (30/03).

Tuir Inocencio, se lider sira kontinua hela iha poder, bele akontese ‘engrafamentu jerasionál’, ne’ebé limita oportunidade ba lider foun atu mosu.

Nia hatete, Timor-Leste presiza lideransa foun husi joven sira ne’ebé iha kapasidade atu lori nasaun ba oin.

FONGTIL mós kestiona deklarasaun José Ramos Horta ne’ebé refere lealdade ba Xanana Gusmão.

Tuir Inocencio, PR tenke leal de’it ba Estadu, Konstituisaun no povu, la’ós ba individu ruma.

Iha parte seluk, Reitór Universidade da Paz (UNPAZ), Adolmando Soares Amaral hatete, ema hotu-hotu iha direitu atu kandidata an ba Prezidente Repúblika, inklui Prezidente atuál.

“Lei la limita. Se hakarak kandidatu, bele de’it. Maibé ikus mai povu mak sei deside,” nia dehan.

Nia subliña katak eleisaun sei depende ba programa no vizaun kandidatu idaidak nian.

Adolmando mós observa katak iha realidade polítika Timor-Leste, influénsia lider sira hanesan Xanana Gusmão sei importante tebes iha prosesu eleisaun.

“Iha Timor, dala barak povu haree ba referénsia. Kandidatu ne’ebé hetan apoiu husi lider boot sira bele iha vantajen,” nia dehan.

“Iha Timor ne'e ita haree ba referénsia, see de'it mak atu sai Prezidente Repúblika enkuantu Primeiru Ministru maun boot Xanana hakarak ne'e nia ba ona,” dehan nia.

Published in Nasional

DILI:Eis Primeiru Ministru no Eis Ministru Saúde, Rui Maria de Araújo, anunsia ofisialmente nia kandidatura ba Eleisaun Prezidensial 2027, ho promesa atu ‘lori oksijéniu’ ba Estadu no povu Timor-Leste.

Published in Nasional

DILI: Loron 30 marsu 2026, Sekretáriu Estadu ba Formasaun Profisionál no Empregu, Rogério Araújo Mendonça hamutuk ho ekipa delegasaun hala'o sorumutu ho Sekretáriu Asistente PALM Sukursál DEWR, Patrick  Bryson, hodi ko’alia kona-ba dezenvolvimentu  skema PALM iha Timor-Leste.

Published in Nasional

DILI:Ministériu Justisa afirma konstrusaun sentru juvenil sei prosesu dezeñu Komisaun Nasional Aprozionamentu (CNA), ne’ebé planu ba obra ne’e sei halo Tibar, Likisa.

Published in Nasional

DILI: Klínika Kafe Timor (KKF) estabelese iha Munisípiu Ermera neen (6) no Ainaro rua (2), nune'e fó  ona asisténsia ba Ema ho Defisiénsia mentál ho kazu doméstika sira. 

Published in Nasional

DILI: Ministeriu Komérsiu no Indústria (MCI), liu hosi Diresaun Jeral Indústria, Jorge Ferreira hamutuk ho Diretór Nasionál Dezenvolvimentu Indústria, Immanuel de Araujo Mendonca, Diretora Nasional Manufatureira, Odete Belo no Diretor Nasional Mikro, Pekena no Média Empreza, Reinaldo Borges, hala’o reuniaun oficial iha salaun MCI, Fomentu Mandarin, Dili.

Published in Nasional

DILI:Governu liu husi Sekretáriu Estadu Igualidade kontínua halo advokasia ba instituisaun públiku sira ne'ebé mak nafatin halo deskriminasaun ba feto sira.

Published in Nasional

DILI: Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu liu husi Diresaun Nasionál Empregu Estranjeiru kontinua asina deklarasaun ho trabalhador Timor-Oan na'in 37  ne’ebé sei servisu iha HT BUNDY, CERES FARM, NORA VALLEY, CAPOGRAPECO, Austrália.

Published in Nasional
Página 1 de 2

Independente Digital TV

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« April 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30