PR Horta dehan, situasaun krize internasionál daudaun ne’e bele sai piór liu kompara ho krize ne’ebé akontese durantepandemia Covid-19, ne’ebé paraliza ekonómia mundiál.
“Krize ida daudaun mundu enfrenta ne’e piór liu krize Covid-19. Impaktu mundiál boot loos no hotu-hotu hatene ona,” dehan Horta ba jornalista sira hafoin fila husi vizita traballu ba Portugál no Azerbaizaun, iha Aeroportu Internasional Nicolau Lobato, Domingu (15/03).
Tuir nia, konflitu iha Médiu Oriente bele afeta rai produtór mina boot sira hanesan Saudi Arabia, Kuwait, Oman, Bahrain, Qatar no United Arab Emirates, ne’ebé kontribui importante ba fornese mina ba merkadu mundiál.
Nia esplika, tenssaun ho Iran bele mosu impaktu ekonomiku iha rejiaun ne’e, inklui ba traballadór estranjeiru barak ne’ebé servisu iha rai sira ne’e.
“Pur ezemplu iha United Arab Emirates populasaun hamutuk 10 miloens, maibé 8 miloens mak traballadór estranjeiru husi rai hanesan Bangladesh, India, Pakistan, Nepal, Indonezia no Philippines ne’ebé lori osan ba família sira. Se krize ne’e akontese, sira hotu bele hetan impaktu,” nia hatete.
Horta mós fó ezemplu kona-ba impaktu ekonomia global durante pandemia Covid-19, ne’ebé halo transporte marítimu no komérsiu mundiál sai difisil.
“Durante Covid-19, portu sira hanesan iha Shanghai paradu. Kontentor ida ne’ebé uluk custa cerca 4 mil dólares, sa’e to’o 13 mil dólares. Tanba ne’e, folin buat hotu-hotu mós sa’e,” nia dehan.
Tuir nia, situasaun hanesan ne’e presiza governu atu haree ho seriu no diskute iha Konsellu Ministru kona-ba medida urjente hodi proteje ekonómia nasionál.
“Governu tenke haree medida saida mak presiza halo atu proteje ekonómia nasionál tanba krize mundiál bele fó impaktu boot ba kustu moris iha rai laran,” nia hatete.
Maski nune’e, Horta konsidera katak impaktu iha setor mina ba Timor-Leste bele ladun boot, tanba país ne’e sosa mina husi rai seluk hanesan Malaysia, Singapora, Indonezia no Australia.
“Rai ita nian ladun boot, entaun konsumu mina mós ladun barak kompara ho rai boot sira ne’ebé konsumu to’o milhaun baril ida loron-loron,” nia hatete.
Azerbaizaun produtór boot petroleu no gás
Iha parte seluk, PR Horta hatete katak Azerbaijan mós konsidera hanesan produtór mundiál boot ba petroleu no gás, no mina husi rai ne’e normalmente sai liu husi pipeline ba merkadu internasionál.
Nia hatete, vizita ba Portugal liga ho serimónia inagurasaun prezidente foun no mós fortalesé relasaun diplomátika entre Timor-Leste ho país sira membru Community of Portuguese Language Countries.
Horta akrescenta katak,durante vizita ba Azerbaizaun nia mós hasoru ho Primeiru Ministru no Ministru sira hodi diskute oportunidade kooperasaun ekonomika, inklui posibilidade investimentu iha Timor-Leste.
“Sira iha fundu petrolíferu hanesan Timor nian, maibé sira-nia boot liu. Sira investe iha otél no edifísiu sira. Tanba ne’e, sira haree posibilidade investe iha Timor-Leste,” katak nia.








