Amu selebrante Nelson Soares SDB hatete, jornalista Ezequel de Rosa das Neves nia mate sai realidade ne'ebé hakanek família, estudante CSMA no mós maluk Jornalista iha mundu jornlizmu ni’an, maibé matan-been sai testemuña bá maktoban ikus ni’an.

“Mate hori uluk kedas, ohin no ba nafatin sai realidade ida triste tebes, hakanek ita nia fuan, ibun laiha kbiit atu espresa buat ne’ebá ita hanoin, ita nia matan sai nu’udar testemuna sasin ida wainhira ita tanis esplika hotu saida maka ita hanoin, sente nia fasil ba ita ema atu hasoru realidade ida ne’e,  ita nia moris mai misteriu ida, ita la hatene saida maka sei akontese ba minutu ida, oras ida, loron ida, fulan ida  no tinan ida ne’ebe mai,” Dehan Amu Nelson Soares SDB, iha bainhira prezide missa requem maktoban, Ezequel iha Kolejiu São Miguel Arkanjo, Rai-Kotu, sabadu (24/01).

Amu selebrante ne’e haktuir, ema hotu hatene katak loron ida mate sei mai hasoru ema hotu.

“Mate mai ho meus oi-oin mai ho bainhira ita idade ona,  isin fraku fuuk mutin la’o mos la di’ak, ita katuas-ferik, mate bele mai ho moras, asidente, dezastre naturais, mate mos bele mai ho meus ne’ebe ita la espera, ita hanoin diak hela, maibe mate mai hasoru ita, nune’e ita hotu iha ne’e laran moras, balun hirus los maromak, tanba sa Nai ita tanis baku hirus matan, ita la simu realidade ne’e, maske ita la simu, maibe ita hotu tur iha ne’e halo orasaun, missa maske ita nia hanoin,sentimentu, espresa liu husi ita nia fuan, matan ita la simu,” haktuir Amu.

Nia informa, moris hanorin ba ema katak ema hotu iha maromak ida ne’ebe mak fo moris ida ne’e akompania ema hotu iha moris, la’os deit ida ne’e nia mosu se simu fali ema, bainhira ema remata moris iha mundu ida nee. Tanba ne’e ohin rona evanjelu Jesus dehan ba ema mai ema hotu ne’ebe kolen, terus no sofre.

“Mai imi hotu ne’ebe ohin tanis, sofre tanba lakon prezensa fizika Ezequel de Rosa das Neves, balun todan liu simu esprensia ne’e, tanba konese matebian, tanba Ezequel moris kontribui ba nia moris kolejiu São Miguel triste, tanba kontribuisaun boot ne’e matebian fo hamorin kolejiu nia naran liu husi nia publikasaun, komentaru liu husi Televizaun, Radiu fó-sai ba mundu Timor ema hotu konese kolejiu São Miguel, tanba liu husi prezensa Ezequel nian,” Tenik Amu Nelson.

Tanba ne’e, iha buat rua mak ema tenki agradese, ema nia matan-been, tanis, halerik la’os tanba buat ida ema hetan husi matebian, balun nuudar kolega, oan, mestre aprende buat barak husi matebian.

“Ita tanis tanba buat diak ne’ebe nia husik hela, ida ne’e atu hatudu mai ita moris ne’e nia sentidu, ita la mai no la ba deit, maibe ita mos haree Ezequel mos la mai no la ba deit, nia ense nia moris maske ho idade 30 de’it moris oituan deit, maibe nia hlo buat diak wain la’os mamuk deit, tanba haree imi nia prezensa, tanis, matan-been, halerik hatudu loos duni ema ida ne’e halo buat ruma iha moris, matebian hatudu mos ezemplu diak ba joven sira esuda iha nee imi la bele hanoin mate ne’e pertense ba katuas ferik, maibe mate mai ita hotu la hatene hateke ba Ezequel imi mos buka atu ense moris ho buat ne’ebe diak, loos no santu,”katak nia.

Nune’e, liafuan rua mak ema hotu husu persaun, Ezequel mos hanesan nuudar joven nian liu husi buat barak, ema moris la perfeiru iha limitadaun oi-oin, kanek oin-oin.

“Ita mos bele hamosu problema, difikuldade, opstakulu ba ema seluk, iha missa ida ne’e ita laos agradese deit, maibe ita husu ba maromk atu haraik perdaun, ita iha nee balu hirus hela karik, atu fo perdaun atu nia ba hakmatek, maromak mai kasu nia sala Nai Maromak haruka São Miguel Arkanjo mai harahun buat ne’ebé aat hodi lori nia ba lalehan,”

Tanba ne’e, ohin Jesus husu ema hotu atu labele triste demais, Ezequel mai eskola iha São Miguel remata estudu nia kontinua lori São Miguel nia naran liu husi kolejiu ida ne’e, ohin São Miguel simu nia iha lalehan.

“São Miguel ne’ebe mak kolejiu ida nee hadomi tebes la’os deit sira moris, maibe São Miguel la’os deit tau matan bainhira imi iha mundu ne’e, nia mos mai simu imi bainhira imi remata ona jornada”.

Nune’e maromak hatene no konese ema hotu, maromak sei simu no haraik premium ba ema hotu, tanba ema mak nia oan sira, ohin  selebra festa São Francisco de Sales, Santu domin nian ema nia moris ne’ebe mak tempu ida buka maromak, ‘a Vida o tempo de procurar a Deus’, buka maromak la’os reza deit bainhira halo di’ak ne’e mos buka Maromak.

Ita hare ba Ezequel nia moris halo diak, buat balun ita hare hodi serbi kolejiu no nia maluk sira, hanorin nia maluk sira atu hatene oinsa mak sai Jornalista lori kolejiu nia naran amizade diak ho ema wain ida nee halo diak.

 Ita hateke ba kaisaun ne’e loos duni tinan ida nee ita sura kleur, maibe ita halao tinan ne’e haree ba lalais deit tinan ida, ita sura loron 365 ita halao  moris nee sente ba lalais no oituan  deit, ita hateke ba kaisaun ne’e ‘vale a pena’ nia mosu iha hau nia moris nia fo marka, kores, ba hau nia moris, laiha karik hau se sai oinsa, balu la konesemaibe barak iha ne’e hatene kateke ba kaisaun ibun toos atu koalia matan fasil atu hasai matan-been, tanba istoria lubun subar buat lubun ida.

“Agradese Maromak tanba bele hasoru ema ne’e iha hau nia moris sai duni prezente ba hau,”Nia salienta.

Iha fatin hanesan, Diretór Ezekutivu Konsellu Imprensa, António Dias hatete, ohin Jornalista Timor-Leste lutu no triste.

"Konsellu Imprensa agradese ba maromak tanba haraik ba Timor liu husi nai familia ema nebe mai riku ho talentu atu hafutar istoria hamorin naran Baguia, Baucau no Timor-Leste nian, ita belun Jornalista mate molok kompleta idade 30 nian, atu hatete ba maluk Jornalista kompleta buat ne’ebe nia halo hela iha CSMA no media sira ne’ebe ohin temi fatin sira ne’ebe nia liu ba,”Tenik nia.

Maske, ohin nia la ko’alia ona, maibe nia liman fatin sira nia husik hela iha sala redasaun TvE nian no sala redasaun sira ne’ebé nia halibur ba.

“Liu husi lian sira ne’ebe nia haklekar ba Rai lulik timor niain sei tane nafatin nia, ita agradese ba nia liu husi servisu ne’ebe nia halo ona ba Timor-Leste, iha ita boot nia oin lori maluk Jornalista Timor-Leste agradese ita boot nia prezensa hodi hafutar istoria jornalizmu Timor-Leste nian, ita boot husik ami iha momentu ne’ebe servisu Jornalista nian navega difikuldade oi-oin liu husi plataforma ne’ebé mai, ami fiar ita boot nia isin ne’ebe mate sei hakoi hakmatek, espiritu ne’ebe ita husik hela ba mundu jornalizmu sei la mate hamutuk ho ita nia isin, sei burak nafatin iha TvE no mundu jornalizmu Timor-Leste nian,” Nia informa.

Belun hakmatek ba iha mundu foun, maibé labele husik mundu Jornalista Timor-Leste sira hasoru violensia.

“Labele husik ita nia maluk Jornalista Timor-Leste hasoru hakmatek bainhira haree violensia hasoru dignidade umana no violensia hasoru ema kbiit laek sira,tulun nafatin ami sai nafatin lian ba kbiit laek sira,”Nia konklui.

CSMA-TVE sente lakon liman-ain sorin

Entretantu, Fundadór Colegio São Miguel Arcango no Televizaun Edukasaun Timor (TVE), Armindo Crisna Caetano, sente lakon liman-ain sorin.

“Inan aman Zekhy kuidadu nia to’o idade 14 lori mai entrega ho  hau too agora, sente triste lakon Zecky ne’ebe mak durante hamutuk ho ha'u, iha planu tempu badak sei halo kapela São Miguel ni’an seidauk atinje nia haketan an husi isin lolon iha ita nia leet, lori nia nia fiar espereansa ba tuku maromak nia odamatan, nuudar ema sente triste emosional hau hamutuk ho nia hau konese nia iha hau nia viajen moris,” Dehan nia.

Nia afirma, dala ruma nia hirus matebian preokupasaun halo tanba domin hakarak deskobre nia futuru moris, balun asiste direita hare ho matan felizmente sira susesu iha fatin oi-oin.

“Sira mai vizita fatin ne’e hau laran moras triste, tanba hau lakon Zecky hanesan tesi hau nia ain tuur, liman tohar ho sevisu todan sira, hau agradese ba imi hotu nia partisisaun kontrobuisaun dirante Zecky sei moris,”Katak nia.

Nia hatutan, matebian sai bensaun ba familia rasik, familia simples durante vizita.

“Fatin ne’ebe nia toba terus durante fulan hira nia laran, nia dedika nia moris ba familia sai ai-hun ba familia no alin sira no sai bensaun ba familia tomak, bainhira hau ko’alia ho familia nia sai util ba familia rasik,” Nia subliña.

Durante moris, matebian la’os eskola no aprende deit, maibe nia halo buat ruma ba nia familia rasik, nia mos sai bensaun ba foinsae lubun ida.

“Nia dedikasaun moris ho prinsipiu simplisidade, onestidade hau sai testemuna iha fatin ida ne’e nia kontribui ba ema barak ho nia emerjia, tempu kalan to’o loron iha fatin ida ne’e, joven sira ne’ebe namkari iha instituisaun media sira ne’ebe ohin temi obra husi Zecky ni’an, nia dedikasaun kontribuisaun ba valor umanidade,” Nia haktuir.

Nune’e Zecky nia prezensa iha joven sira nia leet, sira sente nia prezensa hanesan valor importante ba sira nia moris rasik.

“Nia kontribuisaun valor boot ba umanidade tomak, iha CSMA nia nu’udar manorin iha fatin ida ne’e fo nia an tomak ba mundu Edukasaun nian tulun estudante sira, atu hetan direitu Edukasaun kualidade ba moris, Zecky nia kontribuisaun ba mundu jornalizmu la fasil nia konsege halo duni, maske seidauk hotu nia fila ba aman maromak, agradese ba familia, kolega Jornalista sira hotu, legadu Zecky nia isin la hamutuk ho ita, maibe nia memoria hamutuk ho ita, nia ezemplar jornada moris, valor umanidade ita tane servisu makas hodi fo ita nia kontribuisaun ba joven sira ne’ebe sei presija, hanesan Dom Bosco hatete halo diak ba ema ruma iha moris, o rasik sei simu nia diak iha moris, Zecky aplika ida ne’e lori diak hasoru maromak,” Nia hakotu.