Print this page

PR Horta hametin relasaun estratéjika ho Eis Prezidente Indonéza Megawati Soekarnoputri Featured

By Cristina Ximenes Marsu 24, 2026 203
FOTO: Media PR FOTO: Media PR

DILI: Prezidente no Laureadu Nobel ba Pás José Ramos-Horta hala’o enkontru servisu privadu ho Prezidente Repúblika Indonézia nian ba dala lima, Ibu Megawati Soekarnoputri, iha ninia rezidénsia ofisiál iha Jakarta.

Enkontru ida-ne'e reafirma parseria ne'ebé kle’an no dura entre nasaun viziñu rua, relasaun ida ne'ebé harii iha tinan barak nia laran ho respeitu mútuu, rekonsiliasaun, no kompromisu partilladu ba estabilidade rejionál.

Prezidente Ramos-Horta no Eis-Prezidente Ibu Megawati Soekarnoputri troka hanoin kona-ba habelar konetividade entre povu no garante katak momentum relasaun bilaterál kontinua fó benefísiu tanjível ba nasaun rua.

Prezidente Ramos-Horta hato’o profunda gratidaun ba lideransa istórika hosi Eis-Prezidente Ibu Megawati iha normalizasaun relasaun diplomátika entre Timor-Leste no Indonézia. Prezidente espesifikamente hanoin hikas ninia prezensa iha serimónia independénsia Timor-Leste nian iha loron 20 Maiu tinan 2002, iha Dili—momentu ne’ebé konsidera ámplamente nu’udar pasu importante iha prosesu rekonsiliasaun entre nasaun rua ne’e.

Prezidente nota katak Ibu Megawati ninia prezensa, hamutuk ho líder globál sira seluk, hatudu sinál forte ida kona-ba kompromisu Indonézia nian ba kapítulu foun kona-ba amizade no kooperasaun.

Ibu Megawati Soekarnoputri tenke hetan rekuñesimentu ba konsolidasaun independénsia no estabilidade Timor-Leste nian, no mós ba kontinuasaun no susesu movimentu reformista Indonézia nian no konsolidasaun demokrasia iha Indonézia—esforsu sira ne’ebé inisia hosi Prezidente B. J. Habibie.

Prezidente nota katak Ibu Megawati nia kontribuisaun ba luta ba demokrasia iha Indonézia hahú durante tinan naruk ne’ebé difisil iha rejime Suharto nian, hodi hatutan katak durante períodu ne’ebé, nia nunka husik ninia mehi no kompromisu ba demokrasia. Prezidente Ramos-Horta afirma katak Ibu Megawati Soekarnoputri nu’udar Inan ba Demokrasia Indonézia nian hanesan nia aman, karismátiku boot Bung Karno, nu’udar Aman ba Indonézia Moderna.

Enkontru ne'e marka kontinuasaun hosi kompromisu altu nivel entre líderansa na'in rua, hafoin sira nia enkontru foin lalais ne'e iha marjen hosi Prémiu Zayed ba Fraternidade Umana 2026 iha Abu Dhabi iha inísiu tinan ida-ne'e.

Durante enkontru iha fulan-Fevereiru ne'ebá, líder rua ne'e partisipa iha Majlis Fraternidade Umana ne'ebé diskute kona-ba importánsia hosi valór umanitáriu, konstrusaun ba pás, no diálogu interrelijiozu nu'udar pilar ba sosiedade ne'ebé estável no prósperu.  Prémiu Zayed ba Fraternidade Umana maka prémiu internasionál anuál ida ne'ebé fó onra ba ema no entidade sira ne'ebé serbisu ho laran-luak hodi halo ponte ba divizaun sira no haburas ligasaun umana ne'ebé signifikativa, dala barak ho sakrifísiu pesoál ne'ebé boot.

Sorumutu ne’e, hametin liután amizade pesoál ne'ebé besik entre Prezidente Ramos-Horta no Eis-Prezidente Ibu Megawati, ne'ebé serbisu hamutuk durante dékada barak hodi haburas konfiansa no kooperasaun entre sira-nia nasaun. Líder na’in rua konkorda atu kontinua sira-nia diálogu kona-ba asuntu xave sira iha nivel rejionál no global, ho Eis-Prezidente Ibu Megawati reafirma nia apoiu ba kontinuidade Timor-Leste nia dezenvolvimentu no integrasaun iha komunidade rejional.

“Sempre hanesan onra boot ida bele hasoru malu ho Eis-Prezidente Ibu Megawati Soekarnoputri, líder ida ne'ebé nia korajen no vizaun harii baze ba relasaun bilaterál ne'ebé forte ne'ebé ita goza ohin loron. Ninia prezensa iha Dili iha loron 20 fulan-Maiu tinan 2002, la'ós de'it serimónial; ida-ne'e hanesan aktu proundu  rekonsiliasaun nian ne'ebé fó sinál ba kompromisu Indonézia nian ba futuru ida ne'ebé ho respeitu no kooperasaun mútuu,” hatete Prezidente Ramos-Horta liu husi Komunikadu ne’ebé Media INDEPENDENTE asesu husi Media PR, Segunda (23/03).

 "Ami nia enkontru foin lalais iha Abu Dhabi durante Prémiu Zayed ba Fraternidade Umana 2026 fó hanoin mai ita kona-ba valór sira ne'ebé unidade ita-nia nasaun rua: pás, toleránsia, no fraternidade umana. Ohin loron, ita harii iha legadu ne'e, serbisu hamutuk hodi garante katak Timor-Leste no Indonézia kontinua buras nu'udar viziñu, parseiru no belun ne'ebé besik liu."

Timor-Leste no Indonézia partilla relasaun ida ne’ebé úniku no evolui ho baze iha istória rekonsiliasaun no kolaborasaun ida-ne'ebé orientadu ba futuru. Dezde Timor-Leste nia restaurasaun independénsia iha tinan 2002, nasaun rua ne’e serbisu inkansavelmente hodi harii konfiansa, ho interkámbiu nivel aas no ligasaun entre pobu ne’ebé sai nu’udar baze ba envolvimentu bilaterál. Eis-Prezidente Ibu Megawati nia vizita istórika mai Dili ba serimónia independénsia kontinua sai sai hanesan símbolu definidor ba transformasaun ida-ne'e.

Ohin loron, relasaun bilateral karakteriza ho kooperasaun ekonómika ne'ebé metin, ho Indonézia kontinua sai nu'udar parseiru komersiál ida ne'ebé boot liu iha Timor-Leste. Maizumenus porsentu 70 hosi produtu sira ne’ebé sirkula iha Timor-Leste mai hosi Indonézia, no governu rua ne’e daudaun serbisu hela atu atualiza akordu komérsiu sira ne'ebé liu husi fronteira hodi fasilita liután komérsiu hodi responde ba nesesidade komunidade sira iha fronteira. Nasaun rua ne’e mós kolabora besik ba Timor-Leste nia integrasaun tomak iha ASEAN, ho Indonézia sai nu’udar apoiante ida-ne'ebé metin ba aspirasaun adezaun Timor-Leste nian.

Enkontru entre Prezidente Ramos-Horta ho Eis Prezidente Ibu Megawati Soekarnoputri konklui iha ambiente ida ne’ebé kmanek no kordiál, reflete amizade ne’ebé dura entre líder na’in rua ne’e no futuru ne'ebé naroman ba relasaun Timor-Leste no Indonézia.

Rate this item
(0 votes)