Print this page

Embaixadór TL ba Amerika: Governu nunka autoriza ró petrolíferu Olina uza bandeira RDTL Featured

By Cristina/Delfina Janeiru 14, 2026 173
Embaixadór Timor-Leste ba Estadus Unidus Amerika (EUA), José Luis Guterres ‘Lugu’. Foto:Midia-GPM Embaixadór Timor-Leste ba Estadus Unidus Amerika (EUA), José Luis Guterres ‘Lugu’. Foto:Midia-GPM

DILI: Governu Timor-Leste afirma nunka fó lisensa bar o petroliferu ho naran Olina atu uza bandeira Repúblika Demokratika Timor-Leste. Ro refere, tuir informasaun, hetan prende husi militar Estadus Unidus Amerika iha tasi Karibe tanba deskonfia envolve iha atividade illegal.

Embaixadór Timor-Leste ba Estadus Unidus Amerika (EUA), José Luis Guterres‘Lugu’ hatete, utilizasaun bandeira Timor-Leste husi ro Olina ne’e falsu no illegal, tanba estadu Timor-Leste nunka fóautorizasaun no seidauk fó bandeira RDTL ba ro ahi sira atu uza.

"Ita-nia administrasaun iha ne'e hatete katak buat ne'e fake (falsu). Se sira rejistu ho bandeira Timor entaun ne'e fake, tanba ita laiha autorizasaun no ita seidauk fóbandeira RDTL ba iha ro ahi sira bele uza iha nasaun seluk," dehan Embaixadór Lugu, hafoin hasoru malu ho PM Xanana, iha Palásiu Governu, Segunda (12/01).

Nia hatutan, informasaun husi Londres konfirma mós katak ro ne'e la'ós uza de'it bandeira Timor-Leste, maibé uza mós bandeira nasaun seluk.

"Ne'ebé ita-nia estadu akompaña hela ida ne'e.Ita-nia autoridade marítima haree hela.Ha'u hanoin katak insidente idane'e sei la akontese tan, tanba ema barak akompaña, iha mundu hatene katak buat ne'e fake i buat falsu ne'e labele hatun ita-nia naran no mós habosok komunidade internasionál, ne'e la di'ak," dehan nia.

Lugu hatete tan, autoridade TL iha mekanizmu atu bele utiliza hodi kontaktu ba autoridade rejistu internasional ne'e hodi dezmente katak ida ne’e laos TL nian.

MTK konsidera ro uza bandeira TL ilegal

Enkuantu, Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), Miguel Manetelu, afirma katak to’o ohin loron TL seidauk rejistu ro estranjeiru ida iha sistema rejistrasaun nasional, nune’e ro estranjeiru hotu ne’ebé uza bandeira TL konsidera illegal.

"Iha dia 9 liu ba iha notisia sai katak forsa Amerikanu kaptura ro naran Olina iha tasi Karibe nian,tanba deskonfia ro nee tula mina liu husi Estadus Unidus Amerika kontrola hela, depois kaptura ro ne’e uza bandeira Timor-Leste,” dehan nia.

Nia esplika katak, iha Jullu 2025, International Maritime Organization (IMO) Azia Pasifiku nian ho autoridade maritima sira hakerek karta ba MTK hodi informa katak identifika ro 8 uza bandeira Timor-Leste, inklui mós ro Olina.

Nune’e, MTK hakerek karta ba IMO hodi informa katak maske TL iha ona Lei nú.13/2024,20 Marsu, kona-ba rejistu navi, maibé seidauk rejista ro ida.

“Ita-nia rejime juridiku ne’e so bele rejistu ro ne’ebé nasionalidade Timor-Leste. Ro estranjeiru la rejistu,” dehan nia.

Ho nune’e, MTK, liu husi karta ne’e husu ba IMO rejional atu sirkula informasaun ba estadu membru sira hotu.

“Iha dia 17 Jullu IMO rejional sirkula ba estadu membru hotu (hodi) informa katak ro 8 ne’ebéidentifikadu uza bandeira Timor-Leste nian, inklui ro ida Onlina foin kaer ne’e, ilegal,tanba ita nunka halo rejistu ba ro sira ne’e, sa tan ro estranjeiru tuir lei juridiku la fó dalan,” nia afirma.

FONGTIL ezije governu esplika

Iha parte seluk, Forum Organizasaun Naun Governamentál Timor-Leste (FONGTIL) husu ba governu, liu-liu MNEK, hodi fó esplikasaunba públiku relasiona ho kazu ro Olina.

Diretór Ezekutivu FONGTIL Interinu, Inocencio de Jesus hatete, publiku presiza klarifikasaun kompletu nune’e labele mosu paniku ka espekulasaun, tanba kazu ne’e iha relasaun ho tensaun jeopolitiku entre Amerika ho Venezuela.

“Ita presiza iha esplikasaun husi Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Ministériu Transporte no Komunikasaun, no mós ita ninia Embaixadór kona-ba asuntu ida ne'e," dehan Inocencio, iha Faról, Segunda (12/01).

FONGTIL husu mós ba PSIK loke prosesu investigasaun no halo kooperasaun ho Estadus Unidus Amérika ninia reprezentasaun iha TL atu hatene kona-ba ro ida ne'e.

Hakarak lee notisia kompletu no notisia sira seluk tan, asesu link e-paper INDEPENDENTE:https://digital.independente.tl,edisaun tersa (13/01).

Rate this item
(0 votes)